Novi pomoćnici ministra zdravstva Vili Beroš i Gordan Žanić
Sabor u četvrtak o izmjenama zakona o obrani i o službi u Oružanim snagama RH
Sabor u četvrtak o izmjenama zakona o obrani i o službi u Oružanim snagama RH
Glasovac (SDP): Premijer treba razriješiti Buljan Culej
Petrov pozvao predsjednicu da prijeđe s riječi na djela
Hrvatski javni dug na kraju trećeg lanjskog tromjesečja 81 posto BDP-a
Hrvatska među tri zemlje EU s najvećim rastom turističkih noćenja

Woycek - svježe, iskreno, višeslojno i nadahnuto

Kazalište Virovitica   |   Goran Cvetković/ Radio Beograd 2   |   13.02.2009.   | 7002 pogleda
Woycek - svježe, iskreno, višeslojno i nadahnuto

Nekada je bio dosta čest vic među glumcima, pogotovo kad rade sa mladim rediteljima, po pravilu nadobudnima u svojim zamislima, koji je glasio otprilike ovako - „Bešte s probe, reditelj ima KONCEPCIJU!" Kad sam, prvi put čuo taj vic i sam bio mlad reditelj i smatrao sam da je REDITELJSKA KONCEPCIJA najvažnija stvar u radu na predstavi, pa mi se činilo da je taj vic direktno uperen prema meni. Tek kasnije sam, posle mnogo godina rada u pozorištu, shvatio da to nije u stvari nikakv vic, nego je to spontani izraz glumačke borbe za slobodan i autentičan pristup komadu. Nažalost, i dalje se - po predstavama koje gledam, vidi da mnogi reditelji sprovode svoju koncepciju - kruto i nekreativno, tako da glumci koji bi svoje uloge odigrali mnogo bolje u nekom drugom ključu, ne uspevaju da se  sastave sa tom koncepcijom, a reditelj od nje neće ili nemože da odstupi. Tako nastaju prazne i loše predstave koje se kasnije - ili promene igrom u ono što glumci zamišljaju da je pravo rešenje, ili se brzo ugase.

Samo Strelec reditelj internacinalac iz Slovenije na gostovanju u Kazalištu Virovitica, prišao je tekstu Georga Bihnera WOJZECK bez unapred pripremljene koncepcije. Shvatio je vrlo dobro, da su za dobru predstavu potrebni i dobar tekst i dobri glumci, ali i OTVOREN reditelj. Očigledno je fragmentima ove nedovršene drame reditelj Strelec postavljao krucijalna pitanja - kako se mogu DANAS razumeti i šta nam znače danas? Ta pitanja je postavljao i sebi i glumcima, pa su odgovarajući na ta i razna druga pitanja, koja već postavlja i sam Bihner, sklopili izuzetno uzbudljivu i nadasve iskrenu i poetsku predstavu. Poezija je već uveliko u samom tekstu - u rečenicama i pričama neobičnog analitičara društva, koje je hteo da menja u duhu Francuske Buržoaske Revolucije, i istraživao duboke veze nepravde i počinjenosti sa društvenim i ličnim karakterom građanina i malograđanina svoje Carevine. U vreme kada stvara ovaj tekst, poslednji i nezavršen pred preranu smrt, Bihner je već napisao remek delo o Dantonu i situaciji na prekretnici Francuskog i Evropskog društva 1789. godine. A u WOJZECKU Bihner istražuje ona skrivena iščašenja u načinu ponašanja, u odnosima polova, u malograđanskoj prisili na modele i ideale koji onemogućuju pobunu. Stradanje i zločin koji se u jednom neostvarenom životu dese, samo su izrazi društvenog nasilja u jednom militarističkom društvu sa romantičarskim idealima, u kojima je moć i nadmoć centralna figura sveta.

Wojzeck je slab čovek i ne ume da se probije do ostvarenja u tom svetu nadmetanja i nadvladavanja. On trpi sve pritiske i svu sramotu poniženja, ali izvrši jedno besmisleno ubistvo iz nekakve sulude - ni njemu samom dovoljno jasne - ljubomore i tako potvrdi zakonitost da najniži društveni slojevi najlakše ulaze u svet zločina. On je toliko ponižen svuda, u svim društvenim okolnostima, da poseže za smrću kao konačnom rešenju u zločinu - da bi negde sebi pokazao da je i on za nešto sposoban. Taj izokrenuti gestus samorealizacije, direktna je posledica uslova u kojima se njegov uprošćeni karakter i urođena slabost, kombinovani sa apsolutnom nemoći da se ostvari - i kao društveno i kao biološko biće, jer pripada najsiromašnijem sloju koji služi samo za opšte i totalno iskorišćavanje od svih - i što je najgore deluje kao zadata - sudbinska odrednica.

Predstava Sama Streleca i virovitičkog Kazališta, kako sam već rekao, odgovarala je na pitanja koja se DANAS  postavljaju pred siromašnog čoveka bez mnogo obrazovanja i bez mnogo sile da uspe. Virovitički Woyzeck je, naravno - upravo izašao iz jednog ratnog rova u kome je promrzao, u kome je prestrašen, u kome gleda u nebo i čeka smrt, u kome se rastaje sa ono malo hrabrosti koju ima i u kome se vezuje za saborca od koga se uči najpre strpljenju a kasnije i trpljenju zla kolje ga šamara. Ovaj savremeni stradalnik je poslušan i nespretan, ali želi da živi i da pomogne - istovremeno je i otuđen i besan kad počinje da mu se raspada priča u koju se jedva uklopio - u priču o ljubavi i braku.

Redetelj Strelec je sa glumcima tražio odgovore na suštinska pitanja mogućnosti opstanka u društvu sa modelima i idealima koji se nisu promenili od romantizma do danas. Ali ova predstava se ne libi da upotrebi i sredstva iz kabaretskog pozorišta, ne libi se da skače iz vremena u vreme, iz jedne tipologije likova u sasvim drugu tipologiju, da skače po geografskim širinama i bira situacije koje će nama - publici, direktno razjasniti zamisao o svakom detalju koji se u drami tretira - ne ispuštajući ni jedan. Tako su nasilje i preljuba povezani sa likom mladog i arogantnog američkog marinca, koji koristi sva sredstava da zavede Woyzeckovu ženu, zavodi i druge žene i sve ih pretvara u kurve, kako što se i zna da Američka mornarica kada se iskrca iz svojih nosača aviona negde u Jadranu, na obali odmah stvara haos nasilje, i prostituciju. Ta evocirana priča postala je odlična i jasna metafora o mnogim modelima savremenog nasilja - među ljudima, među narodima i među državama.

Tako je i uniforma i rat ponovo u jednom neočekivanom liku - Tamburmajstora - dobio svoje opasno mesto u analizi društva. Ovaj lik izvrsno i surovo igra Goran Koši. Naravno najveći teret predstave pao je na lik Woyzecka i glumca Igora Goluba. Ali reditelj i on napravili su sigurnu i duboku analizu i stvarnosti i pozorišta u ovom liku. Glumački to je zaista bilo pisanje scenske poezije scenskim sredstvima - i pokretom, i tekstom, i emocijom i zanosom... Tako smo - KONAČNO - videli kako to izgleda zanosna energija čistog ekspresionizma i poezija nadahnutog simbolizma. Scene u kojima Woyzeck glumi cirkuskog majmuna u kabaretskom šou programu ulične zabave, izvanredna je i neverovatna metafora najdubljeg snimka društvenog problema u kome se nalaze i pojedinac i klasa i celi narodi. Tu se povezuju pojmovi od globalističkih histerija mega ratova i zavojevanja celih kontinenata eksploatacijom i boleštinama, do problema rasizama raznih vrsta i do pojedinačne tragedije najsiromašnijih. U ovoj sceni i u sceni sa doktorom - koga odlično igra Antun Vrbenski - gde se pokreću značajna pitanja ne samo bolesti i zdravlja, nego i smisla patnje i cilja života...u tim je scenama - iako su daleko najsloženije, Igor Golub doneo najviše Bihnerove gorke i pobunjeničke poezije, za koju se trpi ali za koju se i ubija.

Mlada glumica Petra Cicvarić odigrala je čednu i posrnulu Marie sa suptilnošću i sa jasnim osvešćenjem dubokih poriva žene osuđene na sirotinju, ali žene koja se ne miri sa svojim usudom, iako zna da je pobuna nemoguća. Tragovi nade i sreće  za koju i sama  zna da je lažna i nemoguća, probijali su se kroz čvrstinu odluke da se upusti u prevaru, ali i samokažnjavanje zbog takvog stava. Veoma složena uloga koju je mlada glumica Petra Cicvarić odigrala hrabro i poetično.

Kapetan Mije Pavelka bio je neobičan i u poznatoj prvoj sceni brijanja, otvorio neobične boje ovog militariste od zanata. Vedrina i raspevanost koju je uneo oneobičava ovaj lik i stavlja ga u žižu analize vojnog poziva danas, kao i uvek. Pavelko je uspeo da razdvoji lično od javnog i naučenog i tako doveo u pitanje opšti pogled na dozvoljeno nasilje kojim se vojnički duh podržava i hrani.

Opsenar Draška Zidara imao je dovoljno istinskog cirkusa u sebi i ali tumačenja ponižavajućih radnji koje inače sa uživanjem radi prema nedužnom glumljenom majmunu - Woyzecku. Predstava počinje i završava se jednom neobičnom pričicom o siromašnom dečaku koji traži uzroke svoje nesreće u nebeskm telima. Tri puta se ta pričica ispriča i deluje kao neki Brehtovski song, a ispričaju je na različite načine tri glumice - Blanka Bart, Biserka Vrbenski i Snježana Lančić Prpić. Ta pričica umnogome doprinosi opštem poetskom utisku predstave. A ono što društvene odnose vezane za telo i kupoprodaju pojašnjava u predstavi, donekle je otresita i razigrana prijateljica nesrećne Mari - Vlasta Golub. Tako je na početku ovog ranoprolećnog Festivala u Virovitici zasijala jedna sveža i iskrena predstava po tekstu davno napisanom, ali danas pročitanom - višeslojno i nadahnuto. Svaka čast,. Nema šta!

Komentari

Za korisnike Facebooka



Za korisnike foruma

    Registriraj se

Ako prilikom prijavljivanja dolazi do greške, kliknite OVDJE.



Još iz kategorije Kazalište Virovitica



Ove mrežne stranice koriste kolačiće kako bismo vam pružili bolje korisničko iskustvo. Za više informacija o korištenju kolačića na ovim stranicama, kliknite ovdje. Nastavkom pregleda web stranice slažete se sa korištenjem kolačića. Za nastavak pregleda kliknite na: